Hải Phòng có gì chơi: phố Pháp, đền chùa, đồi Thiên Văn và Thủy Nguyên

Nhà hát thành phố là điểm mốc của cả trung tâm, mặt tiền kiểu Pháp nhìn ra quảng trường và dải vườn hoa chạy dài về hai phía. Nhà hát không có lịch tham quan bên trong cố định; muốn xem khán phòng hình móng ngựa thì cách chắc nhất là mua vé một buổi diễn. Ban ngày, cứ đi dọc dải vườn hoa, chụp nhà hát từ phía đối diện là đủ đẹp.

Tòa bưu điện sơn vàng ở số 5 Nguyễn Tri Phương, xây xong năm 1905, vẫn đang làm bưu điện. Từ đây đi dọc Hoàng Văn Thụ, Điện Biên Phủ, Minh Khai là gặp liên tiếp những tòa nhà thời Pháp: ngân hàng, trường học, khách sạn cũ với cửa chớp và mái vòm. Phố Minh Khai, Phan Bội Châu có nhiều quán trà cúc, cà phê để ngồi nghỉ giữa chừng. Đi bộ trên vỉa hè, sang đường ở chỗ có vạch và đèn, quan sát xe máy cả hai phía.

Tòa nhà đỏ xây năm 1918 này đáng xem ngay từ mặt tiền. Bên trong là các phòng trưng bày về lịch sử, văn hóa thành phố, hợp với người muốn hiểu thành phố cảng hình thành ra sao trước khi đi tiếp. Bảo tàng mở thứ Ba tới Chủ nhật. Vé vào cửa các nguồn ghi từ miễn phí tới 20.000 đồng; giờ mở cũng lệch nhau, có nơi ghi 8h-11h và 14h-17h, có nơi ghi 8h-17h liền. Buổi sáng là khung giờ mọi nguồn đều khớp; định đi chiều thì gọi hỏi trước.

Tượng Nữ tướng Lê Chân đứng ở đầu dải vườn hoa, người Hải Phòng coi bà là người lập ra vùng đất An Biên xưa. Vài phút đi bộ là tới đền Nghè trên phố Lê Chân, nơi thờ chính bà. Hậu cung xây năm 1919, tòa tiền bái thêm vài năm sau, theo lối kiến trúc thời Nguyễn. Bộ kim phẩm 22 hiện vật bằng vàng của đền được công nhận bảo vật quốc gia cuối năm 2024. Đền đông vào ngày rằm, mùng một; mặc kín vai, gối và giữ yên lặng.

Đoạn sông Tam Bạc chảy qua trung tâm là nơi thành phố cảng bắt đầu. Hai bờ là phố Tam Bạc, Bạch Đằng với những dãy nhà ống cũ, cửa hàng buôn bán, khu người Hải Phòng quen gọi là phố cổ. Đừng nhầm với hồ Tam Bạc trong dải trung tâm: hồ là một khúc sông cũ, được đắp đập Tam Kỳ ngăn thành hồ năm 1985, còn sông nằm phía bên kia đập. Chiều mát đi dọc bờ sông là dễ chịu nhất. Hai cái chợ hay được nhắc trong các bài cũ nay đã khác: khu chợ Sắt dành cho dự án tổ hợp thương mại, khách sạn; chợ Tam Bạc cháy sáng 12/2/2023, tiểu thương chuyển sang chợ tạm Tam Bạc từ 6/2024, còn chỗ chợ cũ được chủ trương làm công viên. Cứ đi bộ ven sông Tam Bạc rồi chọn một quán nước bên đường.

Chùa Dư Hàng, tên chữ Phúc Lâm tự, được xếp hạng di tích quốc gia năm 1986, có phật điện bảy gian và gác chuông ba tầng. Đây là chỗ tụi mình gợi ý cho người cần một khoảng yên giữa ngày đi phố: sân chùa có cây, hồ sen, ngày thường yên hơn hẳn dịp lễ, Tết. Đi taxi, xe ôm công nghệ vài phút, hoặc đi bộ nếu trời mát.

Trên đỉnh đồi, cao chừng 113 m, là Đài khí tượng Phù Liễn dựng từ năm 1902, nên người ta quen gọi đồi Thiên Văn. Đường lên dài khoảng 2,5 km uốn qua rừng thông; đầu năm 2026 đoạn này đang được cải tạo, nhiều người đi bộ lên thay vì chạy xe. Ngày trời trong nhìn được về phía Tràng Kênh, Đồ Sơn. Đi buổi sáng hoặc cuối chiều, mang nước và giày đi bộ; trời mưa thì dốc trơn, để hôm khác.

Bên kia sông Cấm, khu di tích ở Tràng Kênh gồm đền thờ Ngô Quyền, Lê Đại Hành, Trần Hưng Đạo, chùa Trúc Lâm và mô hình bãi cọc gợi lại các trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng. Khu này là di tích lịch sử quốc gia và không thu vé vào cửa. Tụi mình thích nó hơn nhiều điểm "check-in" vì có cả cảnh sông núi lẫn câu chuyện. Ghép chung một buổi với đồi Thiên Văn thì hơi vội; ghép với bữa trưa ở Thủy Nguyên thì vừa.

Hồ nước xanh trong lòng mỏ đá vôi cũ này nổi lên nhờ ảnh mạng xã hội, nhưng hiện chưa xác nhận được đơn vị đón khách hoặc lối tham quan được phép. Lòng hồ sâu trên 30 m, vách đá dựng đứng, có đoạn có thể sụt; địa phương và doanh nghiệp được cấp phép khai thác đá đã rào quanh hồ vào năm 2017 để ngăn người xuống. Tụi mình không gợi ý vượt rào hay leo vách để chụp ảnh: chỉ ngắm từ lối công cộng, không xuống hồ, không đưa trẻ nhỏ tới. Muốn cảnh sông núi ở Thủy Nguyên thì Bạch Đằng Giang dễ đi hơn.

Công viên trên đảo Vũ Yên mở cửa từ 1/7/2025, gồm vườn thú, khu trò chơi trong nhà và ngoài trời, công viên nước Aloha; bên cạnh có phố đi bộ Vũ Yên với hàng quán. Công viên nước bán vé riêng: 150.000 đồng (cao từ 1,4 m), 110.000 đồng (1-1,4 m), gói cả ba khu 450.000/310.000 đồng; giá đổi theo ngày thường, cuối tuần, lễ. Giờ mở cửa trên chính các trang của VinWonders ghi khác nhau (có trang ghi 9h-18h30 ngày thường, 8h30-19h30 cuối tuần, có trang ghi tới 20h-21h), nên xem lại trên app hoặc web trước khi đi. Đi cặp đôi hay người lớn, tụi mình nghĩ nửa ngày ở phố cũ đáng hơn.