Ăn gì ở Hải Phòng: món ngon theo giờ, từ bánh đa cua tới ốc đêm

Sáu giờ sáng, đầu ngõ đã kê xong mấy chiếc ghế nhựa thấp. Nồi nước dùng cua đồng sôi lăn tăn, rổ bánh đa đỏ để cạnh rổ rau xanh, người ăn ngồi sát nhau, gọi một bát "đủ" rồi tự thêm ớt. Tới trưa, chính góc phố đó có thể đã đổi sang hàng bún, chiều thành xe bánh mì que.

Nên ăn ở khu nào

Phần lớn món ngon nằm trong vài cây số quanh trung tâm cũ. Hàng bánh đa cua, bún cá hay ở đầu ngõ, không biển hiệu lớn, và chính người địa phương cũng hay khuyên thử những hàng không tên tuổi ấy. Muốn đi thẳng tới một địa chỉ thì có bún chả Phương Mai ở phố Cát Cụt, bánh bèo Mây ở 65 Chu Văn An, bánh đa cua bán chiều tối ở 48 Lạch Tray và chợ Cát Bi ở 34 Lý Hồng Nhật; giờ và giá từng nơi ghi ở phần món bên dưới.

Buổi sáng: bánh đa cua, bún cá cay, trà cúc

Bánh đa cua là lý do nhiều người dậy sớm ở Hải Phòng. Sợi bánh đa đỏ màu nâu gạch, dai hơn bún, chần vừa tới rồi chan nước dùng giã từ cua đồng. Bát "đủ" thường có gạch cua, chả lá lốt, tôm, chả cá và rau xanh; ăn kèm quẩy, rau sống và ớt. Ở các hàng quen trên Lạch Tray, Cầu Đất, một bát khoảng 50.000 đồng, bớt topping thì rẻ hơn.

Bún cá cay hợp với người thích vị chua cay đậm. Một bát có cá rô hoặc cá thu, chả cá, cá chiên giòn, dọc mùng và rau cần, nước dùng ninh từ xương cá, giá 30.000-50.000 đồng.

Ăn xong, người Hải Phòng hay rẽ vào quán trà cúc. Cốc trà đúng điệu có màu vàng nâu, đủ ba vị: đắng ngai ngái của hoa cúc, ngọt của cam thảo, chát nhẹ của trà. Khách ngồi ghế thấp nhìn ra đường, nhâm nhi như cà phê vỉa hè.

Buổi trưa: nem cua bể và bữa hải sản

Nem cua bể Hải Phòng là nem vuông: bánh đa nem gói nhân cua biển, tôm, thịt và vài thứ khác tùy nhà thành miếng vuông to, chiên vàng, cắt ra ăn với bún, rau sống và nước chấm chua ngọt. Ngoài phố, món này hay có ở các hàng bún chả, đi nhóm gọi một đĩa chia nhau.

Ảnh: Vuong Tri Binh

Trưa nào ra biển Đồ Sơn thì đổi sang hải sản. Nhà hàng hải sản ở đó có giá từ khoảng 200.000 đồng/người. Hỏi giá theo cân và phí chế biến trước khi người bán cân hàng, rồi đứng xem lúc cân.

Xế chiều: bánh mì cay, bánh bèo và chợ Cát Bi

Bánh mì cay, còn gọi là bánh mì que, nhỏ cỡ hai ngón tay, nướng giòn, xẻ dọc phết pate rồi ăn với tương ớt chí chương. Một chiếc chỉ vài miếng cắn, nên người ta gọi ba, bốn chiếc một lúc. Giá khoảng 3.000-7.000 đồng/chiếc tùy hàng; hàng lâu năm có Bà Già, Ông Cuông, Khánh Nạp. Mua nóng ăn ngay mới thấy giòn.

Ảnh: TieuThanh1990

Chiều hè nóng thì gọi dừa dầm: cùi dừa non, thạch dừa, trân châu, sữa và đá bào, 20.000-25.000 đồng/cốc ở các hàng trên Lạch Tray, Miếu Hai Xã. Ngọt khá đậm, ai không hảo ngọt dặn bớt sữa.

Bánh bèo Hải Phòng không giống những chén bánh bèo nhỏ của miền Trung. Bánh thường hấp trong khuôn lót lá chuối, nhân thịt băm, mộc nhĩ và hành phi, ăn với nước chấm nóng nấu từ nước xương; mỗi hàng giữ một công thức nước chấm riêng. Ở chợ dân sinh, một phần khoảng 20.000-30.000 đồng.

Bánh đúc tàu, dấu vết của cộng đồng người Hoa ở đất Cảng, cũng hợp một bữa xế: bánh đúc hấp nóng cắt miếng, thêm tôm, thịt ba chỉ rán, mộc nhĩ và đu đủ thái hạt lựu, chan nước mắm giấm chua ngọt, ai ăn cay thì thêm ớt. Giờ bán tùy hàng, có hàng đông từ 8h sáng; các hàng hay tụ quanh chợ Cố Đạo, chợ Cát Bi, phố Dư Hàng.

Muốn ăn nhiều món một chỗ thì đi chợ Cát Bi ở 34 Lý Hồng Nhật, gần sân bay, cách Nhà hát Lớn chừng 8 km đường xe (đo theo bản đồ). Khu ẩm thực có bánh bèo, giá bể, dồi sụn nướng, chè, ốc, bì bò thính, dừa dầm; thường chừng 100.000 đồng là no. Các nguồn ghi giờ khu ăn khác nhau, có nơi từ 10h, có nơi từ 15h, và mỗi hàng một giờ riêng. Buổi chiều hợp ghé ăn vặt, nhưng nhắm hàng nào thì hỏi giờ hàng đó trước; đi một quãng xa thì hỏi lại trước.

Ở chợ, gọi thêm một suất giá bể. Đây là một loài nhuyễn thể vùi mình ở bãi cát ven biển, xào với riềng, sả, nghệ và giấm, 20.000-50.000 đồng/suất ở chợ Lương Văn Can. Lần đầu ăn, gọi một suất nhỏ chia nhau để thử.

Ảnh: Andre Lettau

Buổi tối và đêm khuya: ốc, bánh đa cua, sủi dìn

Tối là giờ của ốc: ốc luộc, ốc xào me, ốc nấu mẻ, ngao hấp, ngồi vỉa hè với nhóm bạn, mỗi người tự pha bát nước chấm gừng, sả, ớt. Ốc tính theo đĩa, giá chênh nhiều theo loại ốc và theo quán, thường từ vài chục tới hơn trăm nghìn đồng một đĩa. Hỏi giá từng đĩa trước khi gọi nhiều, và chỉ ăn ốc đã nấu chín kỹ, nhất là ốc nước ngọt.

Lỡ bữa sáng vẫn còn bánh đa cua: hàng ở số 48 Lạch Tray mở khoảng 15h-23h. Đói khuya hơn thì có bánh mì pate Cột Đèn ở số 1 phố Chùa Hàng (khoảng 19h tới 3h sáng) và bánh đa xào giòn ở số 1 Lê Chân (khoảng 18h-2h). Giờ mở hàng hay đổi, xem lại trên bản đồ trước khi đi.

Những đêm gió bấc, gọi một bát sủi dìn. Viên bột nếp nhân lạc, vừng đen, dừa, thả trong nước gừng nấu đường phên màu cánh gián, rắc thêm vừng lạc. Bát nóng cầm trên tay, vị gừng cay nhẹ đầu lưỡi, hợp nhất những tối tháng 12, tháng 1.

Nộm sứa: món theo mùa nên cân nhắc

Mùa xuân, quán ven biển có thể bày nộm sứa đỏ, sứa thái mỏng trộn rau thơm, chấm mắm tôm. Từ năm 2014, Cục An toàn thực phẩm đã khuyến cáo không nên dùng sứa biển làm thức ăn trong mùa sinh sản xuân - hè, không ăn sống, làm gỏi, và không cho trẻ em ăn sứa. Vì mùa sứa trùng đúng mùa ấy, tụi mình không xếp nộm sứa vào danh sách nên thử.

Gọi món và hỏi giá cho khỏi bối rối

Hàng sáng thường bán một món, cứ gọi "một bát đủ" hay "một bát không chả", ăn xong mới trả tiền. Ở quán ốc, hải sản, gọi hai ba đĩa trước rồi gọi thêm; món tính theo cân thì hỏi giá một cân, lượng hợp với số người và phí chế biến. Quán có bảng giá thì chụp lại để so khi thanh toán.

Giữa hai bữa, đi bộ một vòng khu phố Pháp quanh Nhà hát Lớn cho nhẹ bụng. Chỉ có một ngày thì tụi mình gợi ý sáng ăn và đi bộ phố cũ, chiều ra Đồ Sơn, tối về ngồi quán ốc.

Quà mang về và mang lên máy bay

Dễ mang nhất là bánh đa đỏ khô, về nhà nấu với cua đồng hoặc nước dùng xương. Bánh mì que mua túi, ăn thì nướng lại cho giòn; mua nhiều ở các hàng lâu năm nên đặt trước. Đồ tươi như nem cua bể sống hay chả cá chỉ nên mang khi về trong ngày bằng xe, có thùng giữ lạnh, tới nơi cho ngay vào ngăn đá; đi máy bay thì hỏi hãng cách đóng gói được nhận trước khi mua.

Mắm và nước mắm là vật phẩm có mùi. Bay Vietnam Airlines thì mỗi khách được mang tối đa 3 lít hoặc 3 kg, đựng chai nhựa đậy kín, quấn băng keo, mỗi chai không đầy quá 95%, đặt trong thùng xốp dán kín và nên ký gửi; chuyến khai thác bằng ATR72 không nhận vật phẩm có mùi. Trước khi mua, đọc kỹ quy định mang thực phẩm của hãng bay; đi hãng khác hay có chặng nối thì kiểm quy định của hãng đó.