Vườn quốc gia Cát Bà: chọn tuyến leo núi, vé và lưu ý an toàn
Có nửa ngày, hãy đi tuyến ngắn Kim Giao - Ngự Lâm - động Trung Trang. Đủ sức, có trọn ngày khô ráo thì đi xuyên rừng qua Ao Ếch sang Việt Hải, xuất phát sớm, có người dẫn và chốt sẵn thuyền về, vì từ làng không có đường xe về thị trấn.
7 phút đọc
Rừng trên núi đá vôi nhìn từ đỉnh Ngự Lâm, Vườn quốc gia Cát Bà, tháng 8/2018.
Con đường lên Ngự Lâm bắt đầu bằng những bậc đá dưới tán Kim Giao thẳng tắp, mát và ẩm. Càng lên cao, bậc thưa dần thành đá vôi lởm chởm, phải bám tay vào rễ cây mà bước. Rồi rừng mở ra: những đỉnh núi xanh nối nhau tới tận chân trời, xa xa là một vệt biển.
Cổng chính của Vườn quốc gia Cát Bà nằm trên đường xuyên đảo, giữa bến phà và thị trấn. Nhiều người chỉ ghé một hai tiếng trên đường vào; vài người dành cả ngày lội rừng sang làng Việt Hải ở phía bên kia.
Chọn tuyến theo thời gian và sức
Giá vé dưới đây lấy theo bảng niêm yết của Vườn. Bảng có bốn loại vé: toàn bộ tuyến của Vườn, tuyến ngắn, tuyến Ninh Tiếp và tuyến Phù Long. Tuyến xuyên rừng Ao Ếch - Việt Hải không có dòng riêng, nên trước khi mua hãy nói rõ bạn đi tuyến này và hỏi quầy dùng loại vé nào.
| Tuyến | Độ dài, thời gian, vé | Hợp với ai, cần lưu ý |
|---|---|---|
| Kim Giao - Ngự Lâm - động Trung Trang | 1,5 km, 1-2 giờ; 120.000 đồng | Lần đầu, có nửa ngày. Đoạn cuối lên đỉnh dốc, đá trơn khi ẩm |
| Tuyến giáo dục môi trường | 2,5 km; hỏi vé tại quầy | Gia đình, nhóm học sinh. Hỏi tình trạng tuyến trước khi đi |
| Xuyên rừng Ao Ếch - Việt Hải | Khoảng 9-12 km tới làng tùy nguồn, 4-7 giờ; bảng vé không có dòng riêng, hỏi quầy | Người quen đi bộ đường dài. Xuất phát sớm, có người dẫn, chốt thuyền về trước; hoãn khi mưa lớn |
| Đồng Ninh Tiếp - hang Tiền Đức, đỉnh Hải Quân | Đỉnh 259 m; 80.000 đồng, gồm lên đỉnh Hải Quân | Người thích leo dốc gắt, lối hẹp nhiều đá sắc |
| Phù Long - rừng ngập mặn - động Thiên Long | 80.000 đồng | Muốn xem rừng ngập mặn, ở phía Phù Long gần ga cáp treo |
Kim Giao, Ngự Lâm và động Trung Trang
Đây là tuyến dễ nhất và đáng đi nhất khi bạn chỉ có một buổi. Ngay đầu tuyến là khu nuôi bán hoang dã, nơi Vườn chăm các loài được cứu hộ như công, gà lôi trắng, trăn gấm, hươu sao trước khi thả. Sau đó là rừng Kim Giao, loại gỗ quý thân thẳng, tán dày. Đỉnh Ngự Lâm chỉ cao 273 m, nhưng đoạn cuối dốc và đá nhọn; đi chậm, tay để trống.
Động Trung Trang nằm trong cùng loại vé, dài khoảng 400 m xuyên lòng núi, có đèn dọc lối đi. Thời kháng chiến, quân và dân Cát Bà từng trú ẩn ở đây. Vài đoạn trần thấp phải cúi người, sàn ẩm, nên đi giày thay vì dép.
Đi bộ xuyên rừng qua Ao Ếch sang Việt Hải
Tuyến dài nổi tiếng nhất của Cát Bà đi từ trung tâm Vườn, qua Ao Ếch, tới làng Việt Hải. Trang của Vườn đặt tên tuyến là 12 km, các nguồn khác ghi từ gần 9 km, và đều không nói rõ đo từ điểm nào tới điểm nào. Người quen đi bộ thường mất hơn 5 giờ tới làng; về bằng thuyền thì còn khoảng 5 km từ làng ra bến Việt Hải. Lối mòn nhiều đá trơn, lá khô, lên xuống liên tục, gần như không có hàng quán.
Ao Ếch là một hồ nước ngọt kẹp giữa núi đá: mùa hè có nước, mùa khô cạn dần, lộ ra nền đất ẩm có thể đi bộ qua. Bão Yagi tháng 9/2024 làm đổ nhiều mảng rừng, nên trên tuyến có thể vẫn gặp đoạn phải trèo qua thân cây. Các đoàn vẫn đang đi tuyến này mùa thu 2026, nhưng tình trạng từng đoạn nên hỏi ở trung tâm Vườn trước khi vào.
Việt Hải là một làng nhỏ nằm trong thung lũng giữa vườn, có ruộng và vài homestay. Từ làng có đường ra bến Việt Hải, đi bằng xe đạp hoặc xe điện. Không có đường xe nối Việt Hải với thị trấn Cát Bà: muốn về, bạn đặt thuyền từ bến Việt Hải về Bến Bèo, hoặc quay lại theo đường trekking. Chốt thuyền về trước khi vào rừng, và hỏi người dẫn giá đã gồm thuyền, xe ra bến chưa. Thuyền về Bến Bèo đi qua vịnh Lan Hạ, nên hỏi luôn có tính phí tham quan vịnh không.
Hang Quân Y
Hang Quân Y nằm cách động Trung Trang một quãng ngắn trên đường về thị trấn, là bệnh viện dã chiến xây trong lòng núi thời kháng chiến chống Mỹ, nhiều tầng phòng nối nhau. Hang không nằm trong bảng vé của Vườn; vé mua ở cửa hang, các trang du lịch ghi khoảng 80.000 đồng người lớn, trẻ em có giá riêng, nên hỏi giá ở cửa trước khi mua. Ghép hang Quân Y với tuyến ngắn là đủ một buổi sáng.
Voọc Cát Bà: ở đâu, xem thế nào
Voọc Cát Bà, loài linh trưởng lông đen, đầu vàng, là loài đặc hữu của quần đảo và được IUCN xếp mức cực kỳ nguy cấp. Quần thể ngoài tự nhiên rất nhỏ và sinh sản chậm, nên mỗi lần đàn bị làm phiền đều đáng kể.
Voọc sống thành nhóm nhỏ trên vách đá vôi, ban ngày kiếm ăn trên sườn núi, chiều tối về hang. Một số đàn sống trên các vách đá ven vịnh, kể cả khu vực gần Việt Hải. Đừng đi tuyến bộ nào chỉ vì mong gặp voọc; nếu thấy, khả năng cao là từ thuyền, ở khoảng cách xa, và không chuyến nào chắc chắn. Tour nào hứa "bảo đảm thấy voọc" thì nên dè chừng.
Có cần người dẫn không
Tuyến ngắn có lối rõ, đi tự túc được. Với tuyến xuyên rừng, tụi mình khuyên đi cùng người dẫn của Vườn hoặc của một đơn vị có giấy phép: người dẫn biết đoạn nào vừa có cây đổ, đoạn nào trơn sau mưa, và tính giờ để ra khỏi rừng trước khi tối. Nếu Vườn yêu cầu đăng ký hay đi kèm người dẫn cho tuyến nào, làm đúng yêu cầu đó. Hỏi người dẫn ở trung tâm Vườn hoặc qua số tư vấn ở hộp trên; khi đặt, chốt giờ xuất phát, quãng đi và tổng giá.
Vườn từng giới thiệu chương trình xem động vật ban đêm trên đoạn Mây Bầu - Ao Ếch; muốn đi thì hỏi Vườn còn tổ chức không. Đừng tự vào rừng sau giờ đóng cửa.
Chuẩn bị và an toàn khi leo
Đá vôi ở Cát Bà sắc và trơn khi ẩm, nên giày đế bám quan trọng hơn mọi thứ khác. Mang đủ nước cho cả tuyến vì dọc đường không có chỗ mua, thêm đồ ăn nhẹ cho tuyến dài. Mùa hè rừng nhiều muỗi và vắt: quần dài, tất cao, kem chống côn trùng. Vườn đóng cửa lúc 17h, nên tuyến 4-7 giờ cần xuất phát trước khoảng 9h.
Đi mùa nào
Tháng 10 và 11 dễ chịu nhất để leo: trời mát hơn, mưa giảm rõ so với tháng 9, tháng 11 thường khô ráo. Mùa hè Ao Ếch đầy nước, rừng xanh đậm nhưng nóng, ẩm, nhiều muỗi và hay có mưa rào bất chợt. Tháng 8, 9 là những tháng mưa nhiều nhất ở Hải Phòng, lại vào mùa bão, nên để dư ngày và sẵn sàng bỏ tuyến dài. Từ tháng 12 trời mát lạnh, đi bộ dễ chịu, nhưng tháng 2-3 hay mưa phùn, ẩm; mây và mưa phùn có thể che tầm nhìn từ đỉnh.
Ra đảo bằng cáp treo hoặc phà Đồng Bài thì có thể ghé Vườn ngay trên đường từ phía bến vào thị trấn.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ nhỏ đi được tuyến nào?
Khu nuôi bán hoang dã, rừng Kim Giao và động Trung Trang hợp với trẻ đi bộ được, có người lớn nắm tay ở đoạn đá. Đoạn cuối lên đỉnh Ngự Lâm dốc, đá sắc, chỉ nên cho trẻ đã quen leo. Bảng niêm yết có điều kiện miễn vé theo tuổi hoặc chiều cao; hỏi quầy cách áp dụng cho trẻ của bạn trước khi mua.
Từ thị trấn vào vườn quốc gia bằng gì?
Taxi, xe máy thuê hoặc xe đạp, khoảng 13 km theo đường xuyên đảo. Nhiều tour từ thị trấn đã gồm xe đưa đón. Tự lái thì cần bằng lái phù hợp, mũ bảo hiểm, và không chạy đường đèo khi mưa lớn.
Người lớn tuổi có được giảm vé không?
Có. Bảng niêm yết của Vườn giảm 50% cho người cao tuổi là công dân Việt Nam từ đủ 60 tuổi, cùng một số đối tượng chính sách; mỗi người chỉ được giảm một lần dù thuộc nhiều diện.
